Verhalen maken het verschil

Organisaties zullen zich meer dan ooit moeten aanpassen aan een snel veranderende omgeving om straks te overleven. Maar 70 procent van de veranderingstrajecten is gedoemd om te mislukken. Er is vooral nood aan een geloofwaardig en mobiliserend verhaal om de transformatie te doen slagen, zowel binnen als buiten de organisatie. En waarbij emotionele boodschappen impactvoller zijn dan rationele argumenten.

Vele leiders zijn overtuigd en zelfs doordrongen van de noodzaak om te veranderen, maar weinigen slagen erin om hun ambities ook om te zetten in een succesverhaal. Fundamentele herstructureringen en bijhorende pijnlijke ingrepen zijn vaak nodig om een onderneming doorheen stormweer te loodsen (denk aan Delhaize als meest bekende voorbeeld in ons land sinds enkele maanden). Becijferde doelen en rationele argumenten hebben hun verdienste. Zij zijn noodzakelijk, maar onvoldoende om de transformatie te doen slagen. Maar cijfers en statistieken wekken zelden enthousiasme (tenzij bij financiële analisten die de koers van een aandeel kunnen sturen).
 
Volgens Amerikaans onderzoek vindt amper 15 procent van de medewerkers dat hun leiders erin slagen om hen enthousiast te maken over de toekomst van hun onderneming. Eigen medewerkers, maar ook partners en klanten willen weten en begrijpen waarom de ingrepen genomen worden. Mensen moeten uitgelegd krijgen ‘waarom’ de verandering nodig is.  
 
Maar wat is dan het recept, of de formule, van een overtuigend verhaal van verandering? Hoe uitdagender de toekomst mag zijn, hoe groter het belang van storytelling, van een verhaal en van verhalenvertellers. Een verhaal communiceert niet alleen waarom een verandering nodig en noodzakelijk is, maar biedt vooral een perspectief naar een weliswaar andere, maar vooral betere toekomst. 
 
Een fout die vaak wordt gemaakt door nieuwbakken leiders is om radicaal te willen breken met het verleden, door bijvoorbeeld de erfenis van de voorgangers bij het oud vuil te plaatsen (denk aan de intrede van Marc Coucke bij voetbalploeg Anderlecht enkele jaren terug). Om iedereen binnen de organisatie, maar ook in de buitenwereld, mee te krijgen in  de verandering is het essentieel om de verdiensten van het verleden een waardevolle plaats te geven op het pad naar verandering. Toen Steve Jobs eind jaren 1990 terug aan boord kwam bij het bijna failliete Apple Computer moest hij radicaal schoon schip maken met mistoestanden binnen het bedrijf, maar niet zonder terzelfdertijd de identiteit en de originele waarden van het merk op het voorplan te stellen. Het resultaat was de iconische 1 minuut durende reclamefilm ‘Think different’ die de ziel van Apple helemaal centraal stelde. Bij Anderlecht heeft Coucke trouwens snel ingezien dat hij opnieuw moest aanknopen bij het DNA van Anderlecht: ‘champagnevoetbal’.
 
Wanneer mensen zich onzeker voelen over wat de toekomst zal brengen, hebben zij behoefte aan boodschappen die respect opbrengen voor het roemrijke verleden maar niet zonder ‘parler vrai’ over wat er in het verleden fout is gegaan. Het is zelfs gevaarlijk om de kop in het zand te steken, of rond de hete brij te draaien. Eerlijke en heldere communicatie is de meest geloofwaardige communicatie, ook al doet de waarheid soms pijn. 
 
Een succesvol verhaal vindt een goed evenwicht tussen waardering voor het verleden en het uitstralen van optimisme naar de toekomst. Woorden en beelden zijn wervender dan cijfers en statistieken in een succesverhaal. Slechts weinig leiders slagen in die opdracht. 

In mijn nieuwe boek 'De toekomst is terug' besteed ik ruim aandacht aan het belang van verhalen in onzekere tijden.
​Verschijnt eind november bij Pelckmans.