Waarom beurzen records breken in oorlogstijd

De wereld staat in brand. Oekraïne bloedt verder. Het Midden-Oosten blijft een kruitvat. Iran duwt de geopolitieke spanning nog hoger op. En toch tikken aandelenmarkten nieuwe records aan. Niet alleen defensie- en energieaandelen, maar ook de brede markt. Dat voelt wrang. Bijna ongepast. Maar het is minder paradoxaal dan het lijkt.

Volgens een recente analyse van MoneySense steeg de beursindex van de grootste Amerikaanse bedrijven, de S&P 500, in 9 van de 11 grote oorlogsperiodes sinds 1939. De les is onthutsend eenvoudig: oorlog is voor de beurs op zich zelden fataal, tenzij hij samenvalt met een diepere economische crisis, zoals stagflatie, ontsporende inflatie (zoals in de jaren 1970) of een speculatieve zeepbel die al op barsten stond (zoals aan het begin van deze eeuw).
 
Dat komt omdat markten niet reageren als mensen. Ze voelen geen angst, verdriet of verontwaardiging. Ze rekenen. Aandelenkoersen zijn geen spiegel van het wereldleed, maar een inschatting van toekomstige winsten. Zolang beleggers geloven dat bedrijven winst zullen blijven maken en de economische schade binnen de perken blijft, kijkt de markt door het oorlogsgeweld heen naar morgen.

Er speelt nog iets. Oorlog vernietigt, maar mobiliseert ook. Overheden trekken hun uitgaven op. Defensie, logistiek, technologie, energie, infrastructuur: plots komt er nieuw geld in omloop. Denk aan de wederopbouw van Gaza, of straks Oekraïne en Iran. Kapitaal verdwijnt dan niet noodzakelijk van de beurs, maar verschuift van de ene sector naar de andere. In dat opzicht werkt oorlog, hoe cynisch het ook klinkt, soms als een economische injectie.

En dan is er nog de psychologie van de markt. Onzekerheid is voor beleggers vaak schadelijker dan conflict. Zolang oorlog dreigt, is alles mogelijk. Zodra oorlog uitbreekt, hoe dramatisch ook, wordt het onbekende iets minder onbekend. Scenario’s worden berekenbaar. De markt kan opnieuw modelleren, inschatten, vooruitkijken. Dat verklaart waarom beurzen soms herstellen terwijl de rook nog opstijgt.
​
De echte paradox is dus niet dat aandelen stijgen in oorlogstijd. De beurzen opereren in een parallelle wereld. De echte paradox is dat wij verwachten dat markten zich gedragen als mensen. Dat doen ze niet. Mensen rouwen. Markten rekenen.