Fons Van Dyck
  • Home
  • De Toekomst Is Terug
  • Over Fons
  • Doe de test
  • Contact

De Kijk van Van Dyck

Fons Van Dyck kijkt om en blikt vooruit op de kleine en grote wereld van consumensen, de rol van merken en media en de ruime samenleving.
Lees mijn recente boeken:
Marketing in tijden van Trump
De toekomst is terug.


​

ontvang de nieuwsbrief

GenZ en de mythe van generaties

1/11/2026

Afbeelding
Jongeren komen deze dagen massaal op straat, van Brussel over Parijs tot Belgrado. Meteen gewagen media en andere opiniemakers van een nieuwe generatie die in opstand komt tegen de oude, gevestigde orde. Vaak wordt daarbij ook een vergelijking gemaakt met jongerenprotesten uit het verleden, en vooral met het  intussen mythische jaar ‘1968’. Het is een vergelijking die om meerdere redenen mank loopt. De jongeren zijn een megafoon van het ongenoegen dat leeft in vele bevolkingsgroepen vandaag: jong én oud.

iIn mijn boek De toekomst is terug schreef ik drie jaar geleden al dat we de verschillen tussen generaties schromelijk overschatten. Internationaal onderzoek toont aan dat er op het vlak van waarden veel minder verschillen tussen leeftijdsgroepen bestaan dan marketeers, trendwatchers en populaire media  graag aannemen. Onze levensfase, sociale achtergrond en opleidingsniveau verklaren vaak meer dan ons geboortejaar. Er bestaan verschillen, maar van twee homogene kampen (jong versus oud) met tegengestelde waarden is amper sprake. Er is zelfs meer.  Binnen dezelfde leeftijdsgroep van jongeren lopen overtuigingen vaak sterk uiteen. In eigen land zijn Dries Van Langenhove en Anuna De Wever  leeftijdsgenoten, en zouden zij tot dezelfde ‘GenZ’ behoren, maar ze staan maatschappelijk wel lijnrecht tegenover elkaar. Bovendien tekenen zich onder jongeren steeds meer onderlinge breuklijnen af tussen bijvoorbeeld jongens en meisjes. 

En  zijn er parallellen tussen de protestbewegingen van jongeren vandaag en de haast legendarische studentenprotesten van ‘1968’? Veel minder dan sommigen willen doen geloven. Zeer zeker de oproerpolitie, het waterkanon, het traangas en bakstenen die naar de ordehandhavers werden gegooid (tot zelfs in het kantoor van de rector van de eerbiedwaardige Katholieke Universiteit van Leuven) roepen een déjà-vu gevoelen op. Maar de jaren zestig waren vooral ‘golden sixties’, met een zeer groot vooruitgangsoptimisme en stijgende sociale mobiliteit. Met een diploma hoger onderwijs kon je grote sprongen maken op de maatschappelijke ladder. Zij kenden vooral een uitgesproken culturele generatiebreuk. Jongeren verzetten zich tegen het gezag van ouders, kerk, universiteit en overheid. Ze bevochten de vrijheid om hun leven zelf vorm te geven, los van de voorschriften van een verzuilde, patriarchale samenleving. ‘L’imagination au pouvoir’, stond er geschilderd op de muren in Parijs. Al wisten weinigen toen wat daaronder precies moest verstaan worden.

Uiteraard waren er ook sociale en economische eisen, en was niet iedere student revolutionair. Maar de strijd tegen autoriteit en bevoogding was een wezenlijke motor van de beweging, zoals minister van staat, Johan Vande Lanotte (geboren 1955), getuigde op televisie in een aflevering van  De Afspraak eerder deze week. Het is ook een thema dat als een rode draad doorheen het recent verschenen boek van voormalig HR-directeur, en vriend, Luc Elen (geboren 1954)  loopt. Hij beschrijft openhartig hoe hij opgroeide in een streng, kroostrijk en katholiek gezin in Antwerpen en hoe hij in de jaren zestig en vroege jaren zeventig  zijn geloof verloor, en vandaag nog steeds zoekend en bevragend is (ook typerend voor jongeren uit dat tijdsgewricht).

Bij de huidige protesten ligt het zwaartepunt elders. We leven in een permacrisis met grote angst en onzekerheid over wat de toekomst zal brengen. Het dure leven, onbetaalbare huisvesting, onzekerheid over werk en koopkracht raken aan de kansen van jongeren om een zelfstandig bestaan op te bouwen. In Servië en Albanië komt daar het verzet tegen corruptie en een overheid die haar burgers onvoldoende dient bovenop. Dat raakt zowel de bestaanszekerheid als de democratische rechtsstaat. Het protest vandaag is dan ook vooral sociaal-economisch gedreven, minder cultureel. De vorm van het protest toen en nu mag misschien gelijkenissen vertonen, maar de onderliggende drijfveren zijn wel degelijk verschillend.

Die materiële strijd voor koopkracht delen jongeren vandaag overigens met vele andere leeftijdsgroepen. De hoge energiekosten treffen jong en oud. Wie studeert of werkt, maakt zich steeds meer zorgen over de impact van nieuwe technologieën. In het bijzonder mid-dertigers en veertigers (populair 'millenials' genoemd) staan onder grote materiële druk. Ouderen vrezen dan weer voor hun pensioen en toegankelijke zorg. Hun leeftijd en achtergrond verschillen, maar hun behoefte aan zekerheid, rechtvaardigheid en een betrouwbare overheid vertoont veel gelijkenissen. Jongeren geven een breder onbehagen een zichtbaar gezicht. Hun verontwaardiging kan vaak op brede instemming rekenen van andere bevolkingsgroepen (met uitzondering natuurlijk van de geweldplegingen in de steden).

Daarmee verschilt de inzet van vandaag wezenlijk van die van 1968. Toen wilden studenten zich bevrijden van een verstikkende gevestigde orde. Vandaag verlangen velen naar instellingen die behoorlijk functioneren (meer leerkrachten in de klas, hoor je zowel in Franstalig België als Frankrijk). Ook de roep om een sterke leider steekt bij jongeren vandaag de kop op. Dat was helemaal anders in ‘1968’: ‘verboden te verbieden’, klonk het ludiek in menig vlugschrift. 
Wie jongeren telkens als een aparte generatie benadert, onderschat hoeveel andere  leeftijdsgroepen dezelfde zorgen delen. De opdracht is daarom een toekomst te bouwen waarin verschillende leeftijden opnieuw kunnen geloven.


Het boek van Luc Elen, Het verraad van de Jezuïten, is uitgegeven bij boek.scout en verkrijgbaar in de betere - online - boekhandel.
​Foto: pexels.com

Opmerkingen zijn gesloten.
Ontvang wekelijks de laatste blogposts in je mailbox! privacyverklaring
 

RSS-feed

© Copyright - THINK BBDO - Privacy-Charter en cookies
  • Home
  • De Toekomst Is Terug
  • Over Fons
  • Doe de test
  • Contact