Eerder een hond dan een lief

Jongeren zien in hun toekomst eerder een hond dan een lief als partner. Dat is althans een opmerkelijke vaststelling in een nieuwe wereldwijde studie van Ipsos. In Westerse landen denkt 58 procent van Generatie Z ooit een huisdier te hebben. Slechts 52 procent verwacht te trouwen of een partnerschap aan te gaan. Achter die bijna speelse vergelijking schuilt een pijnlijke kloof: die tussen wat jongeren verlangen en wat zij voor zichzelf nog haalbaar achten.

De cijfers komen uit de Life Aspirations 2026-studie van Ipsos, waarvoor ruim 22.000 mensen in dertig landen werden bevraagd. Voor mij vertellen ze een verhaal dat tegelijk grappig en wrang is. Een hond biedt gezelschap en genegenheid, maar vraagt geen bouwgrond, trouwfeest of kinderopvang. Hij is, oneerbiedig gezegd, de meer haalbare vorm van verbinding.

Wat mij vooral opvalt, is dat Generatie Z - geboren tussen 1997 en 2012 - haar ambities niet heeft opgegeven. Bovendien zijn die ambities verrassend traditioneel. Jongeren vinden een eigen woning, een vaste baan, een relatie en kinderen ongeveer even belangrijk als oudere generaties. Het verschil zit dus niet in wat ze verlangen, maar in wat ze nog mogelijk achten. Precies daar knelt het. Ipsos spreekt treffend over ‘aspiration without expectation’: aspiratie zonder verwachting.

Volgens de onderzoekers zullen jongeren verdrietig zijn wanneer zij deze mijlpalen niet bereiken. De barrières zijn reëel en vooral materieel: onbetaalbare woningen, onzekere banen en de hoge kost van een gezin.

Daar ligt volgens mij een van de echte breuklijnen van onze tijd. De droom blijft overeind, maar de weg ernaartoe wordt smaller. Wat vroeger een min of meer vanzelfsprekend levensplan was, dreigt een levensillusie te worden. Hoe groter de kloof tussen verlangen en werkelijkheid, hoe groter de kans op teleurstelling, frustratie en maatschappelijk onbehagen. Vooral jongeren met een laag inkomen worden geraakt. Ik waarschuwde eerder al voor een generatie van gebroken dromen. Dit onderzoek maakt dat toekomstbeeld helaas concreter.

Veelzeggend vind ik verder dat de hang naar financiële en materiële zekerheid geen exclusief jongerenverschijnsel is. Over alle leeftijden en landen heen geldt een stabiele voltijdse baan voor 65 procent als het belangrijkste teken van een geslaagd leven. Een eigen woning volgt met 58 procent. Kinderen krijgen haalt 31 procent, trouwen amper 25 procent. Die rangorde verraste mij meer dan de vergelijking tussen hond en lief. Werk en wonen staan vandaag boven liefde en gezin. Niet omdat mensen minder romantisch zijn geworden, maar omdat materiële zekerheid de toegangspoort is geworden tot bijna al het andere.

In een wereld van dure woningen en geopolitieke onzekerheid wint de kracht van Verdedigen steeds meer terrein (zoals ik al eerder heb gesteld in mijn boeken en in deze blog). Ook onder jongeren. Zij dromen nog altijd van liefde en avontuur, maar rekenen eerst: is er een vast inkomen, een betaalbare woning, voldoende houvast? Dat is misschien de meest menselijke én verontrustende conclusie van het onderzoek. De ambitie leeft, maar het vertrouwen in de toekomst kalft af.

Hoe kunnen jongeren met die spanning omgaan tussen droom en werkelijkheid? Niet door hun dromen op te bergen, maar door ze los te maken van één strak tijdschema. Een geslaagd leven is geen checklist die vóór het dertigste levensjaar moet zijn afgevinkt. Maak van de grote droom kleinere, beïnvloedbare stappen. Investeer in vaardigheden, vriendschappen en netwerken. Durf plannen bij te sturen zonder dat als persoonlijk falen te zien. En vergelijk het eigen leven niet voortdurend met de zorgvuldig gemonteerde levens van anderen op sociale media.
​
Tegelijk mogen we de verantwoordelijkheid niet alleen bij jongeren leggen. Geen enkele ademhalingsoefening maakt een woning betaalbaar. Overheden, werkgevers en financiële instellingen moeten opnieuw geloofwaardige wegen openen naar werk-, woon- en inkomenszekerheid. Jongeren hebben dus nood aan twee vormen van veerkracht: persoonlijk leren omgaan met een kronkelend levenspad én collectief blijven eisen dat de weg niet onnodig wordt versperd. Hou de aspiratie vast, maar maak de route flexibel. En als het onderweg even tegenzit, dan is er gelukkig nog altijd de hond.